طبقه بندی حساب نارسایی :
1- حساب نارسایی واژه ای : در این نارسایی ناتوانی در خواندن نمادهای ریاضی (اعداد ، ارقام ، علائم عملیاتی)وجود داردودر شدید ترین حالت کودک قادر به خواندن مجزا یا علائم ساده عملیات (+ ،- ،* ، ) نیست و در شکل دانش آموز نمی تواند اعداد چند رقمی را بخواند به خصوص وقتی یک صفر در وسط عدد باشد و در بعضی موارد 7 به جای عدد 8 یا رقم اعداد با هم جا به جا می کند 13 به جای 31.
2- حساب نارسایی تمرینی : این افراد اختلال در مواردی نظیر شمارش تعدادی از اشیاء ، تخمین و مقایسه اعداد ناتوانی در مرتب کردن اشیاء به ترتیب بزرگی و بیان اینکه کدام اشیاء بزرگتر یا کوچکتر است .
3- حساب نارسایی اندیشه ای : این افراد در توانایی درک در روابط ریاضی مورد نیاز برای محاسبۀ ذهنی دچار مشکل می شوند این افراد ممکن است قادر به نوشتن و خواندن اعداد باشند ولی قادر به تشخیص رابطه دو عدد نیستند . به عنوان قادر به درک رابطه بین دو عدد 9 و 18 .
انواع مشکلات در حساب : توانایی تشخیص
1- تشخیص شکل : توانایی تشخیص دایره از مربع نمونه ای از مهارت پایه است که برای موفقیت های بعدی فرایندهای حساب مورد نیاز است بسیاری از کودکان از درک تفاوت میان اشکال گوناگون عاجزند و در نتیجه ممکن است این اشکال را غده نامگذاری کنند برای برخی از کودکان مربع نشانگر چهار خط بی ارتباط با یکدیگر است نه خط متصل بهم مشکل کودک در شناسایی اشکال می تواند در تشخیص و شناخت اعداد به خصوص اثر بگذارد . تفاوت بین 5و3و7و8 به جای یکدیگر به کار برند.
2- تشخیص اندازه : تشخیص ارتباط های موجود میان اندازه ها در درک مفاهیم ریاضی اهمیت بسیار دارد . اگر مفاهیم مجسم هندسی چون بزرگ ، کوچک ، بلند ، کوتاه و مفاهیم انتراعی عدد چون بیشتر دکتر برای کودکان قابل درک نباشد وی احتمالاَ قادر نخواهد شد مفاهیم انتراعی خود اعداد را فرا گیرد کودکی که قادر نیست دایره بزرگتر را از دایره کوچکتر تشخیص دهد . در آینده قادر نخواهد بود میان عدد بزرگ و کوچک تفاوت قائل شود .
تناظر یک به یک
تناظر یک به یک در یادگیری شمارش اعداد تأثیر بسزایی دارد کودکانی که در تئاتر یک به یک دچار مشکل هستند شمارش را به این طریق انجام می دهند.
3- شمردنشمارش گام اول در آموزش حساب است . بسیاری که نمی توانندبه گونه ای معنی داری بشمارندبعد ها در مهارتهای محاسباتی پایه ای جمع و تفریق با اشکال رو به رو خواهند داشت علت تناظر یک به یک به خاطر سپردن توالی اعداد ، عدم تداعی بین نماد کمیت .
1- شمارش اجسامی که کودک آنها را به گونه ای مشابه درک می کند . مثلاَ گلدانها با اندازه های متفاوت .
2- شمارش که دریک نگاه می شود آنهارادیدولی قابل لمس نیستند مثل درختان و یاساختمانهای دور.
3- شمارش اجسامی که فرد باید به اطراف حرکت کند ، تختخواب ها ، درها ، قفسه ها
4- شمارش اجسامی که در آن واحد حضور ندارند مثل شمارش پرندگانی که در هوای آزاد در حال گردش هستند
5- شمارش راه های فرعی اجسام . دانه های قرمز یک .
6- ارزش مکانی
پیشرفت و موفقیت در دو عمل جمع و تفریق به درک ارزش مکانی بستگی دارد برخی از کودکان از انجام تفریق هایی که نیاز به انتقال یا قرض گرفتن اعداد دارند عاجزند.
1- تعیین این که آیا کودک واقعاَ ناتوانی یادگیری را دارد یا خیر؟
2- تعیین اینکه میان تلاش و پیشرفتی که حاصل می کند تناسبی وجود دارد یا نه ؟
3- تعیین موانع و محدودیت هایی که فراگیری کودک را با مشکل مواجه می سازد.
4- تعیین برنامه آموزشی – درمانی و توانبخشی
خطاهای اسباتی : تعدادی از دانش آموزان با این که عملیات مربوط به ریاضی را به خوبی می دانند امّا به علت عدم توجه کافی ، دچار اشتباهی می شوند که نمره آنها را در درس ریاضی کاهش می دهد .
1- عدم توجه به علامت ها : به علت عدم توجه کافی به علامتها به جای تفریق ، جمع ، ضرب ، تقسیم می کنند. 97 97
4 * 79 -
101 176
2- عدم دقت به ستونها : یکان ، دهگان ، صدگان را به دقت در ستون مربوطه نمی نویسند و در نتیجه عمل جمع و یا تفریق را اشتباه انجام می دهند.
97 97
79 + 79 -
1049 707
3- به دلیل عدم توجه کافی گاهی فراموش می کنند عدد آخر را بنویسند.
97 97
79 + 79 -
88 106
4- جا انداختن اعداد : یکی از اعداد را هنگام جمع یا تفریق جا می اندازند.
5- محاسبه نکردن یک عدد : بدون محاسبه یک عدد آن را می نویسند.
97
3 *
921
6- به کار بردن نادرست عضو خنثی : مفهوم عضو خنثی ضرب را در جمع به کارمی برد
91
13 +
93
ارزیابی های رایج در حیطه ناتوانی یادگیری
1- رسمی 2- غیر رسمی
تحلیل تکلیف 2- استفاده از های رفتاری
تمرینات تن آگاهی و تنش اندام
1- اشاره به اندامها : از کودک می خواهیم به اعضاء تخلف بذن خود اشاره کند مثلاَ ابرو ، بینی ، مچ پای چپ ، پای راست
2- بازی اجزاء فراموش شده : تصاویری را به کار ببرید که اجزایی از آن مفقود شده باشد و از کودک بخواهید آنچه را که فراموش شده نامش بگوید یا آن را ترسیم کند.
3- به اندامهای مختلف کودک دست بزنید و از کودک بخواهید با چشم بسته نام آن قسمت را ذکر نماید
4- پیگیری دستورات : دستور دهید کودک دست چپش را روی گوش راست و دست راستش را روی گوش چپ قرار دهد
5- یک سری دایره و شکل های رنگی را روی زمین قرار دهید پای چپ را روی دایره سبز بگذار – پای راست را روی دایره قرمز بگذار .
تمریناتی برای هماهنگی چشم ،دست و توجه و تمرکز
1- پرتاب کردن اشیاء به سوی هدف – باد بادک – گلوله های نخی – توپ های پلاستیکی
2- ترسیم یادگیری خطوط حروف و اعداد را روی کاغذ ترسیم و جهت حرکت را با فلش مشخص می کنیم .
3- بند کردن مهره – سوزن نخ کردن – بند کفش – بستن
4- به کودک می گوییم با دستها و بازوان خویش آزادانه در فضا طرح هایی را تولید کند این طرح ها از ساده شروع می شود.
5- پس از کسب مهارت در ترسیم طرههای هندسی از کودک خواسته می شود مفاهیم مربوط به ریاضی مانند + ، - و .... را در فضا ترسیم کند.
6- بریدن با قیچی : از کودک می خواهیم اشکال هندسی داده شده را قیچی کند مثلاَ دایره – مربع – مثلث انداختن توپ در ، بازی توپ راکت ، پیچاندن ، نخ دور قرقره
7- کنترل آب : ریختن آب به مقدار معین و حمل آن در کوزه با ظروف مدرج
تمرینات حرکتی بزرگ
هدف این فعالیت توسعه آرامش روانی و سودمندی حرکات بدنی – افزایش حس جهت یابی فضایی و آگاهی تن است این تمرینات شامل تمرینات گام – تمرینات زمینی – تمرینات چوب موازنه
1- تمرینات گام : کودک را وادارید از یک مسیر مستقیم یا مسیر خمیده به سوی هدف مشخص شده گام بر دارد.
2- گام به عقب همان مسیر پیشین این بار به عقب طی می شود.
3- حرکات گوناگون : کودک در مسیر های گوناگون حرکت کند در حالیکه اشیایی را حمل کند او باید اشیاء را در نقاط مشخص رها کند.
4- تقلید راه رفتن حیوانات : در اینجا کودک راه رفتن حیوانات را تقلید می کند.
5- عبور از روی نشانه ها
ب : تمرینات زمینی : 1- حرکت دست ها و پاها کودک روی زمین طاقباز می خوابد و اعضاء بدن خود مطابق دستور حرکت می کند. 2- سینه خیز 3- خزیدن با مانع یک مسیر با مانع از جعبه – حلقه ها – میز ها بشکه ها از بین آنها رد شود.
ج : 1- گام به جلو : کودک به آرامی از روی تخته موازنه به طرف جلو حرکت می کند
2- گام به عقب : در حالیکه تعادل خود نگهداشته به عقب حرکت می کند.
راهبردهای آموزشی
1- لوازم آموزشی : یک میز بزرگ با وسایل لازم می تواند برای انجام تمرین های شمارش مفید باشد وسایل لازم عبارتند از : چرتکه، نخود ، لوبیا ، چوب ، پول ، خط کش
2- جور کردن و سوا کردن : نخستین گام در توسعه مفاهیم عددی ، توانایی در تمرکز ، دقت و بازشناسی اشیاء و اشکال ساده است به کودک بگویید از داخل یک جعبه پر از مهره های رنگی آن تعداد را که رنگ قرمز دارند را سوا کند.
از بین وسایل غذا خوری قاشق ها را جدا کند از بین دکمه ها ، دکمه های بیضی شکل را پیدا کند.
3- معما و تخته های مشبک و میله دار و تابلوهای اشکال : این وسایل برای کمک به کودک جهت تمرکز یافتن دست اوروی اشکال وروابط فضایی سودمند است در مورد کودکی پیدا کردن و قرار دادن اشیای حذف شده برای او دشوار است راهنمایی های زبانی و شنیداری مفید می باشد.
4- مفاهیم نسبت ، اندازه و طول: به کودک بگویید که اشیای مختلف را از نظر اندازه ، مقایسه و مقابله کند با این روش او می تواند به مفاهیمی چون کوچک تر – بزرگتر – دراز تر – کوتاهتر دست یابد . برای این کار از کارتهای آموزشی نظیر اشکال کروی – درختان – بریده های کاغذ – از کودک بخواهید اشیایی را که به نظر می رسد یک اندازه هستند پهلوی هم قرار دهد .
5- شمارش : برخی کودکان شمارش زبانی را یاد می گیرند امّا به مفهوم ارتباط هر عددبا یک شی ء پی نمی برند این گونه کودکان به گونه ای نامنظم می شمارند ظرف هایی را آماده کنید مثلاَ چند استکان را و هر کدام را با شماره ای مشخص کنید به کودک بگویید درون هر ظرف را برحسب شماره ای که دارد یا چیزهایی مثل در بطری ، مهره ، دکمه ، پیچ ، یا پولک پر کند.
6- ردیف کردن و ارتباط واحد به واحد: برای فراهم سازی پایه ای برای شمارش کودک باید مفهومی از روابط واحد به واحد داشته باشد . منظور از روابط واحد به واحد فعالیت هایی است که در جور کردن و ردیف کردن یک چیز دیگر مطرح می شود . مثلاَ به کودک بگویید با نگاه کردن به ردیف میله های چیده شده دیگر مشابه آن را درست کند.
7- اعداد منظم : اعداد و نقطه های مساوی هر عدد را می توان در هر سطر برای فهمیدن هر عدد و نسبت های آنها به کار برد.
8- اندازه گیری : ریختن آب ، ماسه ، نخود ازیک ظرف با اندازه و شکل خاص به ظرفی با ویژگی های متفاوت ، به کودک به در رشد و مفاهیم سنجش کمک می کند.
9- بازشناسی بصری اعداد: کودک باید یاد بگیرد که صورت رقمی اعداد مانند 7و8و3 و نیز به صورت حروفی هفت ، هشت ، سه را بازشناسی کند برای کودکی یک عدد را با عدد دیگر مخلوط می کند می توانیم ار رنگ راهنما استفاده کنیم مثلاَ دندانه های 3 را سبز و دنباله اش را قرمز می کنیم .
10- جهت یابی : این نوع حرکات برای کمک به کودک در فهمیدن مفاهیم شمال – شرق – جنوب – مغرب روی یک نقشه طراحی می شود می توانید دایره بزرگی روی زمین ترسیم کنید چهار جهت اصلی را روی این دایره از نقاط مناسب خود مشخص نمایید . پس از آن که کودک در مرکز دایره قرار گرفت به دستور مهم در جهات مختلف حرکت می کند.
11- آموزش جدول ضرب : برای آموزش جدول ضرب می توانید پازل های آموزشی تهیه کنید سپس هر پازل دایره را با خطی متفاوت برش دهید ضرب دو عدد را در یک قسمت و جواب آن را در قسمت دیگر بنویسید بهتر است جواب را بارنگ متفاوت ودرشت نوشته شود اگر کودکی مشکل شدید یادگیری دارد جواب آن را از کاغذ سمباده بریده و روی پازل بچسبانید.
بعد ازموفقیت در این مرحله برای ضربهایی که جواب یکسان دارند پازل هایی تهیه کنید که در یک طرف تمام آن ضرب هاودر طرف دیگر پاسخ آنها نوشته شده باشدو به همان ترتیب قبل با کودک بازی کنید.
کارت های مسائل بریده شده : از مقوا کارت هایی بسازید که روی هر کدام مسائلی را جع به جمع و تفریق ، ضرب ، تقسیم نوشته شده باشد هر کارت را طوری از وسط ببرید که صورت مسئله در یک تکه و پاسخ آن در قطعۀ دیگر باشد تمامی این کارتها باید به نحوی بریده شده باشد که هر گاه فراگیر بخواهد پاسخ مسئله را پیدا کند تنها پاسخ واقعی هر مسئله که در تکه مقوای دیگر است شکل کامل و منظم را به وجود آورد.
مفهوم ابقا یا نگهداری اعداد: بعضی از کودکان مفهوم ابقاء یا نگهداری اعداد را نمی دانند مثلا وقتی تعدادی دکمه در اختیار کودک گذاشته می شود اگر نحوه قرار گرفتن آنهادبا هم درتشخیص تعداد آنها دچار مشکل می شود